اسپيروسركا

اسپيروسركالوپي

معمولا كرم پيچ خورده و به رنگ صورتي مايل به قرمز است. در تومورهاي فيبروزي جدار مري و آئورت زندگي مي كند و اصطلاحا به آن كرم مري يا معده مي گويند.
دهان توسط لب هاي سه قسمتي احاطه شده است حلق كوتاه است كرم نر به طول 45-30 ميلي متر است باله دمي دارد و دمش معمولا پيچ خورده است. در جلوي كلوآك چهار زائده به صورت زوج و يك زائده منفرد مياني ديده مي شود دو زائده در عقب كلوآك قرار دارد و ضمنا تعدادي زائده ريز نزديك انتهاي خلفي دم قرار گرفته است اسپيكول ها نامساوي، اسپيكول چپ به طول 8/2-45/2 ميلي متر و اسپيكول راست 75/0-475/0 ميلي متر طول دارد.
طول ماده 80-45 ميلي متر است منفذ تناسلي ماده در بخش قدامي بدن قرار دارد تخم ها بيضي شكل داراي جداره ضخيمي مي باشند. ابعاد آنها 30 در 12 ميكرون است و هنگام خروج از ماده داراي نوزاد مرحله اول مي باشند.

محل ميزبانها و پراكندگي جغرافيايي انگل

در تومورهاي جدار مري معده آئورت سگ، روباه، شغال و گرگ زندگي مي كند در گربه كمتر ديده مي شود. در كشورهاي استوايي و تحت استوايي شايع تر است.

وضع آلودگي در ايران

از سگهاي تهران 2/65 درصد و سگهاي شيراز 76 درصد سگ هاي آزمايش شده مبتلا به اسپيروسركالوپي بودند در 58 درصد آنها در تومور مري و 2/17 درصد در آئورت و در 8/0 درصد در جدار معده قرار داشت در اكثر سگهاي كالبدگشايي شده در بندرعباس آلودگي به اين كرم و تومور مري وجود داشت.

بيماريزايي

ممكن است در نواحي استوايي اسپيروسركالوپي خيلي شايع باشد در اين نواحي 8-10 درصد و گاهي 100 درصد سگ ها آلوده هستند نوزاد هاي مهاجر در جدار داخلي آئورت زخم هايي برجاي مي گذارند كه در آلودگي شديد موجب تنگي مجراي آئورت و حتي پارگي آن مي شوند. علاوه بر آن خونريزي آماس و نكروز و باقي گذاردن رشته هاي چركي يا آبسه در بافت هايي كه در آنها نفوذ مي كنند ديده مي شود جراحات سريعا پس از عبور نوزاد بهبود مي يابد ولي ممكن است تنگي مجراي رگ همچنان باقي بماند. كرم بالغ در مري معده و آئورت ندول گرانولوماتوز به قطر 4 سانتي متر توليد مي كند كه كرم در داخل آن قرار گرفته است.
جراحات و زخم آئورت صدري از ويژگي هاي اسپيروسركا لوپي است. انتهاي رگ نيز زبر شده و در مدياي آن گرانولوماهاي ائوزينوفيلي و گرانولي اطراف محل قرار گرفتن انگل به وجود مي آيد. بافت كشدار رگ دژنره شده و كلاژن با كلسيفيكاسيون و استخواني شدن ماهيچه رگ جاي آن را مي گيرد. اين تغييرات موجب تنگي آئورت و يا آنوريسم و احتمالا پاره شدن عروق مي گردد. ممكن است در آلودگي شديد ندول هاي مري بزرگ شده به داخل مري برجسته شوند. در اين صورت ممكن است در اثر انسداد و يا آماس مري سختي عمل بلع و يا تهوع و لاغري ديده شود. يكي از عوارض مهم اسپيروسركالوپي ايجاد تومورهاي بدخيم در مري است فيبروبلاست موجود در ندول هاي مري از نوع جنيني هستند ولي مكانيسم تبديل گرانولوما به ساركوما معلوم نيست. تاكنون در اكثر ساركوماي مري سگ اسپيروسركالوپي ديده شده است. ممكن است اين نئوپلاسم بسيار وسيع باشد و متاستاز ريه و ساير اندامها را به وجود آورد. نئوپلاسم عمدتا در سگهاي نژاد هوند، ستر و پوينتر ديده مي شود. وضع آلودگي در ساير نژادها بايد مشخص شود طبق بررسي هاي انجام گرفته در ايران تومورهاي مري ناشي از اسپيروسركالوپي بسيار شايع است و در يك بررسي در 58 درصد سگهاي ولگرد آزمايش شده در شيراز در تومور مري اسپيروسركا ديده شد كه در 2 مورد تومور بدخيم بودند.

نشانه هاي درمانگاهي

ضايعات مري ممكن است در عمل بلع تنفس و گردش خون اختلالاتي ايجاد كند گاهي ادامه استفراغ باعث مي شود كه حيوان نتواند غذا را نگهدارد لذا سريعا لاغر و ضعيف مي شود گاهي در مواد خارج شده كرم هم وجود دارد.
خونريزي از ضايعات مري موجب كمخوني و وجود خون در خلط مي شود. پارگي بافت هاي اطراف جدار مري را ضعيف كرده و ممكن است مواد غذايي وارد محوطه صدري شود و تورم پرده جنب را به وجود آورد.
در آلودگي متوسط در عمل بلع يا عمل مكانيكي معده اختلال ديده ميشود آلودگي آئورت نشانه اي ندارد مگر آنكه پاره شود كه حيوان تلف خواهد شد در صورت وجود نئوپلاسم ، كاهش وزن ، لاغري و در صورت تداوم آلودگي استخوان هاي طويل ضخيم مي شود ساير نشانه هاي اختصاصي مربوط به محل استقرار نئوپلاسم است.

همه گير شناسي

در نواحي تك گير ميزان آلودگي سگها خيلي زياد و گاهي در حدود 100 درصد است و علت آن تغذيه حيوانات آلوده از حيوانات ميزبان حامل مي باشد.

گردآوری: دکتر محمد رضایی ( کلینیک دامپزشکی چیتا_ دکتر بابک )
منبع: کتاب مرجع انگل شناسی دکتر علی اسلامی_ بخش نماتدها