فواید عقیم سازی سگ نر
علاوه بر مسئله کنترل جمعیت دلایل بسیار بسیار خوب و متعددی برای انجام عمل برداشت بافت بیضه (Castration) در حیوان نر وجود دارد که به صورت کلی در دو دسته رفتاری و پزشکی قرار داده می شوند.
بدون در نظر گرفتن این دو دسته بندی، اغلب رفتارها و حالات شخصیتی نا خواسته حیوان مربوط به هورمون تستسترون می باشد که از بیضه ها ترشح می شود.
این اصلی ترین دلیل برای عدم محبوبیت وازکتومی در علم دامپزشکی می باشد. وازکتومی باعث جلوگیری از لقاح اسپرم با تخمک در هنگام جفت گیری می شود ولی به هیچ عنوان باعث اصلاح رفتارهای ناشایست حیوان نر تا زمانیکه هورمون تستسترون را تولید می کند و در بدن دارد، نمی شود.
فواید اثرات رفتاری عقیم سازی حیوان نر
کاهش حالات تهاجمی و خشونت حیوان
یکی از مهمترین فواید عقیم سازی حیوان نر، کاهش حالات تهاجمی و خشونت سگهای بالغ با حیوانات نر دیگر و حتی انسان می شود. هورمونهای آندروژن (مردانه)، که تستسترون یکی از مهمترین آنها می باشد، مسئول حالات رفتاری حیوان می باشند. وقتی توله 7 یا 8 هفته ای که به پشت برادر و یا خواهر خود پرش میزند و حالت جنسی می گیرد نشان دهنده افزایش هورمونهای آندروژن در بدن او می باشد. بعضی از داروها نیز به دلیل دارا بودن هورمونهای آندروژن باعث افزایش حالت تهاجمی حیوان می شوند.
درجه کاهش میزان تهاجمی بودن حیوان بستگی به زمان عقیم سازی دارد. بدین معنی که اگر جراحی در زیر یکسال انجام شود، بیشترین میزان اثرگذاری را دارد.
کاهش ولگردی
در بین مزیت عقیم سازی، کاهش پرسه زنی سگ نری می شود که متوجه بوی فحلی حیوان ماده می گردد. سگهای نر از طریق فرمونهای ترشح شده جنس ماده متوجه فحل بودن آنها می شوند. فرمونها مواد ترشحی خاصی هستند که در زمان فحلی از حیوان ماده ترشح می شوند و از طریق هوا به نقاط مختلف بسیار دور منتقل می شوند. در گذشته انجام وازکتومی در حیوانات بسیار محبوب بوده و دلیل اصلی اینکار عدم از بین رفتن لذت جنسی سگ نر در عمل وازکتومی می باشد. مشکل این کار این می باشد که اکثر کسانیکه حیوان دارند آن را در منزل یا لانه و یا با زنجیر نگهداری می کنیم و اجازه ندارند آزادانه هرجا که می خواهند بروند. زمانیکه حیوان در محلی که ما آن را نگهداری می کنیم متوجه حضور حیوان فحل در اطراف خود می شود ولی نمی تواند با آن نزدیکی کند، جز آزار جنسی هیچ لذتی ندارد. حیوان نر کاملا به مدت 3 تا 14 روز مدام مورد آزار جنسی قرار می گیرد (زیرا طول دوره فحلی حیوان ماده 3 تا 14 روز می باشد و حیوان نر متوجه این حالت می شود ولی اجازه جفت گیری و نزدیکی با آنرا ندارد). اگرسگهای نر در سنین پایین عقیم شوند دیگر حسی به فرمونها ندارند و قطعا در زمان فحلی حیوان ماده تمایلی به خروج از منزل ندارند.
افزایش توجه و تمرکز حیوان
سومین مزیت رفتاری عقیم سازی در زمان تربیت حیوان و یا کارکردن حیوان و یا استفاده از آن در مزرعه و باغ، نمایان می شود. اگر حیوان نر عقیم شده باشد خیلی بهتر از گذشته به تعلیمات توجه کرده و تمرکز بیشتری دارد. مخصوصا وقتی که بوی حیوان فحلی را نیز احساس نماید، زیرا دیگر نسبت به بوی فرمونهای مترشحه حساسیتی ندارد.
مزایای پزشکی
مزایای پزشکی بسیار زیاد هستند و کاملا مشهود می باشند. دوباره می توان گفت که کلیه مشکلات سلامتی که بوجود می آیند به دلیل وجود بیضه ها و هورمون ترشحی آنها می باشد که انجام وازکتومی تاثیری در بهبود این مشکلات ندارد.
عدم تورم بیضه ها
تعداد مختلف تومورهای بدخیم و خوش خیم بیضه وجود دارند. مانند اغلب سرطانها، این تومورها تا وقتیکه سن حیوان به 5 سال یا بیشتر نرسد تشخیص داده نمی شوند. بنابراین چنین مشکلی برای حیواناتی که در سن مناسب عقیم شده باشند پیش نمی آید.
بهبود ژنتیک
همه ما با ضرورت عقیم نمودن حیواناتی که مشکلات مادرزادی و ژنتیکی از قبیل دیسپلازی لگن و یا اپیلپسی دارند موافق هستیم. برای جلوگیری از انتقال و انتشار این مشکلات مادرزادی باید این قبیل حیوانات را عقیم نمود.
مشکلات فتق کمتر
فتق به پیشرفتگی یا فرورفتگی بافت یا قسمتی از بافت و اجزای آن از دیواره ای که آنرا احاطه نموده گفته می شود. فتق اظراف مقعد (perianal hernias) زمانی اتفاق می افتد که کولون، مثانه، پروستات و یا چربیهای خارج شده از حفره شکمی از طریق دیواره عضلانی مقعد به زیر پوست نفوذ کرده و آنجا قرار بگیرند. این نوع فتق در سگهای پیر و عقیم نشده زیاد و شایع تر می باشد. سطح هورمون تستسترون و سایر هورمونها باعث تضعیف و شل شدن عضلات اطراف مقعد مس شوند. وقتی حیوان اقدام به دفع مدفوع یا ادرار می کند فشار وارده بر این عضلات ضعیف و شل باعث پارگی و ورود ارگانهای شکمی و یا چربی به زیر پوست ناحیه مقعد می گردد.
در نژادهای مو کوتاه این عارضه و به راحتی توسط صاحب حیوان رویت می گردد ولی در نژادهای مو بلند ممکن است ماهها پس از این عارضه کسی متوجه نگردد.
عدم درمان نمودن بافتهای فتق یافته ممکن است منجر به آسیب آنها و از کار افتادن و از همه مهمتر مرگ آنها در اثر از دست دادن ذخیره خونی گردد. به علاوه به علت جابجایی این ارگانها به این فضا، باعث عدم توانایی حیوان در ادرار و مدفوع کردن و یا باعث یبوست و بی اختیاری ادرار گردد. جراحی برای درمان این مشکلات ساده نمی باشد و می تواند بین 700 تا 1500 دلار بسته به شدت عارضه هزینه در بر داشته باشد.
کمتر شدن احتمال تومورهای مقعدی
تومورهایی وجود دارند که وابسته به هورمون تسترون هستند. این تومورها در اطراف مقعد بوجود می آیند که به تومورهای خوش خیم اطراف مقعد (prianal adenoma)  و یا تومورهای بدخیم اطراف مقعد (perianal adenocarcinoma) مشهور هستند. مانند فتق این ناحیه، این تومورها نیز در سنین 7 سال به بالا اتفاق می افتد. این تومورها بوسیله جراحی درمان می گردند که باید به محض رویت و تشخیص درآورده شوند تا بزرگ نشوند. این چنین تومورها و فتق نامبرده بسیار بسیار به ندرت در حیواناتی که در سنین 7 تا 8 ماه عقیم می شوند بوجود می آیند.
کاهش مشکلات پروستات
یکی از مشکلات عمده سلامتی که در سگهایی که در سنین کم عقیم می شوند حذف می گردد، مشکل پروستات است. بالغ بر 80% سگهای نری که عقیم نشده اند دچار مشکلات پروستات می شوند. مشکلات پروستات از قبیل بزرگ شدن خوش خیم، کیست پروستات و عفونت همگی مربوط به حضور هورمون تستسترون می باشد.
عقیم سازی در سنین کم
در گذشته اکثر حیوانات در آمریکا بین سنین 5 تا 8 ماه عقیم می شدند. در حال حاضر بسیاری از پانسیونها و دامپزشکان اقدام به عقیم سازی حیوانات نر در سنین 6 تا 14 هفتگی (5/1 تا 5/3 ماه) نموده اند. این عقیم سازی در سنین پایین هیچ تاثیری در روند رشد حیوان و تفاوت معنی داری در اسکلت بندی، حالات فیزیکی و رفتاری به نسبت حیواناتی که به صورت سنتی عقیم می شوند ندارند.
شایان ذکر می باشد که روش بیهوشی در توله های کم سن و سال به دلیل خطر هیپوترمی ( افت درجه حرارت بدن) متفاوت می باشد. با توجه با اینکه روشهای مختلفی برای مقابله با عارضه هیپوترمی در توله ها وجود دارد لذا با در نظر گرفتن این روشها دیگر هیچ خطری برای جراحی در این سنین کم وجود ندارد.
در حقیقت روند بهبودی در توله های کم سن و سال بسیار سریعتر از توله هایی که در سنین بالاتر عقیم می شوند، می باشد.
خلاصه
هیچ کدام از مشکلات رفتاری و سلامتی به دلیل هورمون تستسترون نارد نمی باشند. دامپزشکان به طور روزمره با این مشکلات مواجه هستند.
به عبارت دیگر که جلوه زیبایی ندارد ولی کاملا حقیقت دارد می توان گفت که اگر صاحبان حیوانات نر در سنین کم اقدام به عقیم کردن حیوان خود نمایند، باعث می شوند که درآمد دامپزشکان بسیار کمتر شود.
منبع:  www.peteducation.com
مترجم: دکتر بابک جورابچیان (چیتا کلینیک، دکتر بابک)