خطرات عدم عقیم سازی حیوان ماده
در جراحی برداشت تخمدان و رحم یا به اصطلاح عقیم سازی حیوان ماده (OHE)، اگر تولید تمام هورمونهای جنسی از بین نبرد، ام از تولید اغلب این هورمونها جلوگیری می نماید. بنابراین اگر چنین باشد، مزایای اصلی این جراحی کاملا مشخص می شود.
در موارد انسانی تلاشهای متعددی جهت نگهداری و بازسازی تولید این هورمونها در بدن صورت می گیرد اما در موارد حیوانات این تلاشها به ندرت صورت می پذیرد.
این هورمونها نقش کلیدی در تولید مثل سگ دارد و همچنین عوارض جانبی متعددی را می توانند ایجاد کنند.
استروس یا فحلی
در زمان فحلی مشکلات رفتاری و بهداشتی بوجود می اید. حیوانات ماده در زمان فحلی به شدت به دنبال حیوان نر می گردند که باعث می شود حیوان از منزل یا حیات اقدام به فرار نماید و یا اینکه با سایر حیوانات به نزاع بپردازد. اغلب هم باعث هجوم حیوانات نر به محل سکونت حیوان ماده می شود که این حیوانات هم شروع به علامت گذاری در این محدوده به عنوان قلمرو خود می کنند. همچنین در زمان فحلی حیوان ماده مشکل خونریزی وجود دارد که معمولا بین 3 تا 14 روز به طول می انجامد.
سرطان پستان
استروژن یکی از اولین دلایل سرطان پستان در سگ سانان می باشد که به نوبه خود از توموورهای رایج و بدخیم می باشد.حیواناتی که قبل از یک سالگی عقیم شده اند خیلی به ندرت به این عارضه دچار می شوند.
عقیم نمودن سگ ماده قبل از اولین فحلی بهترین راه برای کاهش شانس ابتلا به این سرطان می باشد. شانس ابتلا سگهای عقیم شده قبل از اولین فحلی 0.05 می باشد و برای حیوانات عقیم شده بعد از اولین فحلی %8 و برای حیواناتی که پس از دومین فحلی عقیم می شوند 26% می باشد.
تومورهای مجاری تناسلی
این تومورها امکان دارد در رحم و تخمدان بوجود آیند. OHE  قطعا و مسلما این خطر را از بین میبرد.
عفونت رحم
اغلب حیوانات ماده به عارضه عفونت حاد رحمی که پیومتر نامیده می شود و به دنبال سیکل فحلی حیوان به وجود می اید دچار می گردند. این عفونت باعث می گردد وزن رحم حیوان که در حالت عادی حدود 85 گرم می باشد به حدود 5/4 تا 8/6 کیلوگرم برسد که تمام این اختلاف وزن به خاطر وجود چرک در رحم می باشد. عدم تشخیص این عارضه همیشه کشنده می باشد. درمان این عارضه شامل استفاده از هورمون، سرم تراپی، آنتی بیوتیک و ... و از همه مهمتر OHE  ، که هزینه این جراحی بیشتر از حالت نرمال می باشد.
جراحی عقیم سازی در حالت نرمال هزینه ای در حدود 100 تا 200 دلار دارد اما در زمان ابتلا به پیومتر این هزینه بین 600 تا 1000 دلار متغیر می باشد که بستگی به شرایط حیوان دارد. آسیبهای وارده به کلیه و قلب در این عارضه می تواند کشنده و یا اینکه مشکلات همیشگی را در طول حیات حیوان ایجاد نماید. حتی اگر رحم عفونی برداشته شود.
آبستنی کاذب
بعضی وقتها حیوانات ماده حالات آبستنی را از خود نشان می دهند در صورتیکه صاحب حیوان از عدم جفت گیری اطمینان دارد که به این حالت اصطلاحا آبستنی کاذب گفته می شود. در این حیوانات ممکن است علائمی از قبیل بزرگ شدن شکم، بزرگ شدن سینه ها، لانه سازی و حتی خروج شیر را از سینه ها شاهد باشیم. این قبیل علائم معمولا پس از مدتی همزمان با کاهش سطح هورمونها از بین می روند اما در بعضی موارد شاهد ایجاد عوارضی از قبیل عفونت غدد پستانی ، متریت یا پیومتر می باشیم. حیواناتی را که مستعد به ابتلا آبستنی کاذب هستند را بهتر است عقیم نمایید.
مشکلات پوشش بدن
در حیوانات رویش مو مانند انسان به صورت پیوسته نمی باشد و با توجه به ژنتیک حیوان تا حد مشخصی بلند می شود ولی مانند انسان دارای فاز رشد و استراحت می باشد. هورمون استروژن که در زمان فحلی افزایش می یابد باعث جلوگیری از فاز رشد مو می شود و در نتیجه مو به فاز استراحت وارد می شود. موهایی که در فاز استراحت به سر می برند به سادگی از بین می روند. در نتیجه حیوانات ماده در زمان افزایش استروژن که در فحلی یا زایمان رخ می دهد دچار مشکلات مو می شوند. موها نازک شده و پوست بدن در اغلب جاها قابل رویت می باشد. حدود 2 تا 4 ماه طول می کشد که موی بدن به حالت نرمال برگردد. به علاوه تعداد کمی از حیوانات ماده وجود دارند که هیچ گاه پوشش مناسبی به دلیل سیکل فحلی و هورمون استروژن ندارند و پوشش آنها نازک می باشد و بعضی مواقع این حالت با عارضه کم کاری غده تیروئید اشتباه گرفته می شود. تنها درمان این قبیل حیوانات OHE  می باشد.
عقیم نمودن در سن کم
در زمان قدیم در آمریکا حیوانات در سنین 5 تا 8 ماهگی عقیم می شدند ولی در حال حاضر خیلی از پانسیون دارها و دامپزشکان اقدام به عقیم نمودن حیوانات در سن کم حتی 2 ماهگی نموده اند. این عقیم سازی زود هنگام مشکلی در روند رشد و همچنین در روند اسکلت بندی، حلالت فیزیکی و رفتاری بوجود نمی آورد و تفاوتی بین این حیوانات با آنهایی که در سن 5 تا 8 ماهگی عقیم شده اند ندارند.
شایان ذکر می باشد که در روش بیهوشی توله های کم سن و سال به دلیل خطر هیپوترمی ( افت درجه حرارت بدن) متفاوت می باشد. با توجه به اینکه روشهای متعددی برای مقابله با عارضه هیپوترمی در توله ها وجود دارد، لذا با در نظر گرفتن این روشها دیگر هیچ خطری برای جراحی در این سنین کم وجود ندارد. در حقیقت روند بهبودی در توله های کم سن و سال بسیار سریعتر از توله هایی که در سنین بالاتر عقیم می شوند، می باشد.
در واقع انجام عمل OHE  باعث افزایش عمر مفید حیوان می گردد.
روشهای جلوگیری از بارداری در حیوانات
قرص های جلوگیری کننده
قرص ها و داروهایی جهت جلوگیری از بارداری مخصوص حیوانات وجود دارند. اغلب این داروها عوارض جانبی جدی و ناخواسته را بوجود می اورند. همچنین قیمت آنها زیاد می باشد و به صورت دائمی نمی توان ار آنها استفاده کرد.
روشهای جراحی
وقتی که استفاده از قرصهای ضد بارداری روش مناسب و موثری برای جلوگیری از بارداری نمی باشد تنها راه باقی مانده جراحی می باشد.روشهای جراحی در حیوان ماده شامل بستن لوله های رحمی، هیسترکتومی (برداشت رحم) و یا اوواری هیسترکتومی (برداشت تخمدان و رحم ) می باشند.
تمام این روشها اگر به درستی انجام شوند از بارداری نا خواسته جلوگیری می نمایند ولی تنها برداشت تخمدان و رحم برای حفظ سلامت حیوان و جلوگیری از بارداری به عنوان بهترین روش مورد تایید و شناخته شده می باشد. در بستن لوله های رحمی و برداشت رحم به دلیل وجود تخمدان، هورمونهای جنسی بدون هیچ مشکلی تولید و آزاد می شوند که این حالت در انسان بسیار حائز اهمیت می باشد ولی در سگ این هورمونها مشکل ساز می باشند. حیواناتی که با این روشها عقیم می شوند به طور مرتب فحل می شوند و قادر به نزدیکی می باشند. ولی در جراحی OHE به دلیل برداشت تخمدان دیگر این هورمونها ترشح نمی شوند و دیگر سیکل فحلی دیده نمی شود و حیوان ماده به حیوان نر اجازه نزدیکی نمی دهد.
منابع
Rutteman,GR; Withrow,SJ; Macewen,EG Tumors of the mammary gland. In withrow,SJ MacEwen,EG(eds).small animal clinical oncology. WB sanders co.philadelphia,PA; 2001455-477
مترجم : دکتر بابک جورابچیان (چیتا کلینیک، دکتر بابک )